CHP Genel Başkan Yardımcısı ve Bursa Milletvekili Orhan Sarıbal, Silivri’de tutuklu bulunan yaş sebze ve meyve tedarikçilerinin tahliye edilmesini istedi. Tutuklulukların hasadı ve çiftçiye yapılacak ödemeleri aksattığını söyleyen Sarıbal, COP31’i değerlendirirken savaşların yol açtığı çevre yıkımına dikkat çekti ve ekokırım teklifinin üç yıldır komisyonda beklediğini hatırlattı.

Basın toplantısına basın emekçilerini selamlayarak başlayan Sarıbal, halkın haber alma hakkı için basının siyasi ve ticari baskılardan bağımsız olması gerektiğini söyledi.

“İddianame ortada yok”

Sarıbal, 7 Kasım’da Silivri’deki Marmara Cezaevi’ne yaptığı ziyarette görüşmenin beş kişiyle sınırlandırıldığını anlattı. Yaş sebze ve meyve piyasasına ilişkin soruşturmada eylülde 41 kişi hakkında gözaltı kararı verilmiş, 18 Eylül’de 40 kişi tutuklanmıştı. Sarıbal, 39 kişinin hâlâ tutuklu olduğunu belirterek “İddianame ortada yok” dedi.

Görüştüğü tedarikçilerin, haklarındaki iddiaların kendilerine açıklanmasını istediklerini ve vergi incelemelerinin sürmesine itiraz etmediklerini aktaran Sarıbal, tedarikçilerin 48 kişilik koğuşlarda 55 ila 65 kişi kaldıklarını ve yere yatak sererek uyuduklarını anlattıklarını söyledi.

“Davalar devam etsin” diyen Sarıbal, mali incelemelerde usulsüzlük saptanması hâlinde gerekli işlemlerin yapılabileceğini belirtti ve tedarikçilerin bir an önce işlerinin başına dönmesi için tahliye çağrısı yaptı.

Çiftçi alacağını bekliyor

Tedarikçilerin çiftçiden dalında aldıkları ürünün hasadını, boylamasını ve ambalajlamasını üstlendiğini anlatan Sarıbal, bu ürünlerin hallere, pazarlara, marketlere ve ihracata gönderildiğini söyledi. Görüştüğü tedarikçilerin, aldıkları ürünlerin bir bölümünü henüz hasat edemediklerini ve çiftçiye borçlarını cezaevinden nasıl ödeyeceklerini sorduklarını aktardı. Çukurova’nın narenciyesini, Antalya’nın narını ve Bursa’nın ürünlerini örnek gösterdi.

Gündelik tarım işçilerinin büyük bölümünün sigortasız çalıştığını da dile getiren Sarıbal, hasat ve paketlemede yüzlerce işçinin çalıştığı işletmelerde işçilik giderlerinin nasıl belgeleneceği sorusunu gündeme getirdi. Tarım işçilerinin sosyal güvenliğine ilişkin Meclise sunulan tekliflere rağmen sorunun sürdüğünü söyledi.

İthal ürünün giriş fiyatıyla raf fiyatı karşılaştırılsın

Sarıbal, görüştüğü tedarikçilerin raf fiyatlarını ve ödeme vadelerini marketlerin belirlediğini söylediklerini aktardı. İhracatta pazar bulmanın da zorlaştığını belirten Sarıbal, görüşmelerde bir tırın nakliye giderinin 3–4 bin dolardan 10–12 bin dolara çıktığının dile getirildiğini söyledi.

Ticaret, Tarım ve Orman ile Adalet bakanlıklarına seslenen Sarıbal, fahiş fiyat araştırılırken ithal ürünlerin ülkeye giriş bedeliyle marketteki satış fiyatının karşılaştırılmasını istedi. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in yüksek faiz politikasını eleştiren Sarıbal, “Bedelini kışın soğuğunda, yazın sıcağında alın teriyle üretim yapan çiftçiden çıkarmayın” dedi.

COP31: Savaşların çevreye verdiği zarar gündeme alınmalı

Antalya’nın COP31’e ev sahipliği yapmasını önemli bulduğunu söyleyen Sarıbal, zirvenin uygulanabilir kararlar üretmesi gerektiğini vurguladı. İklim krizini, zengin ülkelerin kendi refahları için gelişmekte olan ülkelerin kaynaklarını sömürmesine dayanan kapitalist ve emperyalist kalkınma modeliyle ilişkilendirdi. Hugo Chávez’in 2009 Kopenhag İklim Zirvesi’nde kürsüye taşıdığı, iklim bir banka olsaydı çoktan kurtarılmış olacağını söyleyen pankartı hatırlattı.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın zirvede Gazze’deki çevre yıkımına değinmesini değerlendiren Sarıbal, savaşların doğaya verdiği zararın ve silahlanmaya ayrılan kaynakların da iklim zirvesinin gündemine alınmasını istedi. Türkiye’de Kaz Dağları, Bergama ve Akbelen’de madencilik için ağaçların kesilmesine tepki gösteren Sarıbal, silahlanmaya ayrılan kaynakların doğayı gözeten, emekten ve halktan yana üretim modellerine yöneltilmesi çağrısında bulundu.

Ekokırım teklifi üç yıldır komisyonda

Sarıbal, İklim Kanunu’nu karbon ticaretini merkeze aldığı gerekçesiyle eleştirdi ve ekokırımın suç olarak tanımlanması için verdiği teklifin görüşülmemesine tepki gösterdi. 19 Ekim 2023’te TBMM’ye sunulan teklif, çevreye ağır ve geniş çapta ya da ağır ve uzun vadeli zarar veren fiillerin ekokırım suçu sayılmasını öngörüyor. Teklif Adalet Komisyonunda bekliyor.

Kömürden çıkış için bir takvim ortaya konmamasını, nükleer santral yatırımlarını ve enerji projeleri için ormanların kesilmesini eleştiren Sarıbal, çevre örgütlerinin iklim politikasına ilişkin karar süreçlerine katılması gerektiğini söyledi.