Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Dış Politika Kurulu, Doğu Akdeniz’deki deniz yetki alanlarından Mekke Anlaşması’na, Rusya-Ukrayna savaşından Orta Doğu ve küresel enerji rotalarındaki dar boğaz krizlerine kadar bölgesel ve uluslararası gündemdeki kritik başlıklara ilişkin yazılı bir değerlendirme yayımladı. Hükümetin Libya konusundaki adımlarına destek verilen açıklamada; Avrupa Birliği’nin (AB) tutumu sert dille eleştirildi, TBMM gündemindeki ortak savunma anlaşması ve Montrö Sözleşmesi’nin kararlılıkla uygulanması gerekliliği vurgulandı.

CHP Dış Politika Kurulu tarafından yayımlanan değerlendirme metninin tamamı şu şekildedir:

1. Deniz Yetki Alanları

Libya ile yapılan Münhasır Ekonomik Bölge Mutabakat metninin 7 yıl sonra Libya Meclisi tarafından oy birliği ile kabul edilmiş olmasını, CHP Dış Politika Kurulu olarak selamlıyoruz ve doğu ve batı Libya arasındaki farklılıkların giderilmesinde önemli bir adım olduğunu değerlendiriyoruz.

Bu konuda itirazı olan AB Yöneticilerine hatırlatmak isteriz ki, AB içindeki deniz yetki alanlarındaki sınırlandırmalara (Hırvatistan-Slovenya, İtalya-Malta, İspanya-Fransa) müdahale etmeyen AB’nin her ikisi de AB üyesi olmayan Akdeniz kıyıdaşlarının bu yöndeki iradelerini eleştirmesi abesle iştigaldir. AB kendisini UAD veya ITLOS yerine koymaktan vazgeçmelidir. Hükümetin bu konudaki adımlarını desteklemekteyiz.

2. Mekke Anlaşması

7 Ağustos 2026’da parafe edilen “Türkiye Cumhuriyeti, Pakistan İslam Cumhuriyeti ve Suudi Arabistan Krallığı Arasında Ortak Savunma için Mekke Anlaşması” taslağının TBMM’ye sunularak içeriğinin açıklık kazandırılmasından memnunuz.

Anlaşma taslağının; amaçları, 2., 5. ve 16. maddeleriyle ilgili tereddütlere ve diğer unsurlara Meclis’teki çalışmalar esnasında açıklık kazandırılacağı beklenmektedir.

3. Rusya-Ukrayna Savaşı

Rusya, Ukrayna ve Amerika arasındaki üçlü görüşmelerle çatışmaların durdurulacak bir noktaya gelmesinden, Karadeniz risklerinin kontrol altında tutulmasından ve NATO’nun bu ana kadar savaşa dahlinin önlenmesinden memnuniyet duyuyoruz.

Montrö Boğazlar Sözleşmesi’nin 19. maddesinin tavizsiz uygulanması, Karadeniz’de risklerin artmasını önleyecektir.

4. İran-ABD/İsrail

Basra Körfezinde tekrar saldırıların olacağına ilişkin haberler endişe ile takip edilmektedir.

Bölge askeri çıkmaza sürüklenirken, diplomatik araçların sonuç verecek biçimde daha etkin kullanılmasını ve önleyici saldırılardan kaçınılması konusunda itidalli davranılmasını zaruri görüyoruz.

5. Dar Boğazlarda Çözüm

Hidrokarbon ulaşım yollarındaki dar boğazların (Babülmendeb ve Hürmüz) rahatlatılması açısından Türkiye’nin öncülüğünde İstanbul’da düzenlenen R4 (Türkiye, Mısır, Suudi Arabistan ve Pakistan) + E4 (Fransa, İngiltere, Almanya ve İtalya) toplantısının, sorunlara silahlı çatışma olmadan diğer araçlarla, sağlıklı çözüm getirmesini ümit ediyoruz.

Bu konudaki olumlu gelişmelerin kamuoyuyla paylaşılması isabetli olacaktır.